Czwartek, 26 kwietnia 2018, tydzień nieparzysty (17)
Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny
Uniwersytet Łódzki
Aktualności RSS

Strona główna

DOKTORANCI

e-mail: dagmara.gad@gmail.com
Urlop

Zainteresowania naukowe

Na rynku finansowym można zaobserwować rosnącą rolę inwestorów instytucjonlanych, którzy pełnią szczególną rolę polegającą na zarządzaniu powierzonym im przez inne jednostki kapitałem. Jedną z przyczyn tej tendencji jest akumulacja środków pieniężnych w funduszach inwestycyjnych, które umożliwiają jednostkom w łatwy sposób lokowanie swoich nadwyżek finansowych.

Fundusze inwestycyjne są to instytucje finansowe gromadzące rozproszone kapitały od różnych inwestorów celem osiągnięcia dla ich właścicieli korzyści finansowych. Dobrowolnie powierzone środki pieniężne inwestorów są lokowane w instrumenty finansowe oraz inne aktywa uwzględniając dywersyfikację ryzyka inwestycyjnego. Wzrost popularności funduszy inwestycyjnych wynika z korzyści, które osiąga inwestor, rezygnując z samodzielnego lokowania swoich środków pieniężnych na rynku finansowym i decydując się na inwestycję za pośrednictem funduszów inwestycyjnych. Do tych zalet zalicza się m.in.: profesjonalne zarządzanie środkami pieniężnymi przez wyspecjalizowanych menedżerów, duża płynnośc inwestycji (szybkość i łatwość nabywania lub zbywania danego instrumentu finansowego), bezpieczeństwo inwestycji oraz przewaga konkurencyjna nad innymi formami inwestowania (np. z lokatami terminowymi oferowanymi przez banki).

Fundusze inwestycyjne, pełniąc szczególną rolę jako „pośrednicy finansowy“, przygotowują swoje strategie inwestycyjne ze szczególną uwagą. Podmioty te zmuszone są w większej mierze niż inni uczestnicy rynku kapitałowego do minimalizowania ryzyka błędnej inwestycji. Autorka w swojej pracy badawczej chciałaby się skupić na wybranej grupie inwestorów instytucjonalnych, jaką stanowią fundusze akcji.

Fundusze akcji charakteryzują się wysoką dochodowością w okresie dobrej koniunktury, wyjątkowo wysokim ryzykiem, a zarazem niską płynnością. Minimum 80% portfela każdego funduszu akcji stanowią akcje przedsiębiorstw, które są obarczone wysokim ryzykiem, natomiast pozostała część to m.in. bony skarbowe (mające na celu zapewnienie płynności).

W pracy doktorskiej Dagmara Gad zamierza zbadać, jakie spółki składają się na porfel inwestycyjny funduszy akcji i udowodnić, że spółki charakteryzujące się skutecznym nadzorem korporacyjnym są bardziej atrakcyjne dla inwestorów (wzbudzają większe zaufanie) niż te, w których występuje gorszy standard nadzoru. Ponadto, inwestowanie przez zarządzającego funduszem akcji, dysponującego profesjonalną wiedzą, w akcje danej spółki stanowi pewną zachętę dla inwestorów indywidualnych do inwestycji w daną spółkę.

Zainteresowania naukowe

W swojej rozprawie doktorskiej Maksymilian Bednarek chciałby kontynuować problematykę badawczą podjętą w pracy magisterskiej nt. Nadzór korporacyjny w spółkach z udziałem Skarbu Państwa. Spółki kontrolowane przez państwo ciągle odgrywają znaczącą rolę w polskiej gospodarce. Największe spółki publiczne notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie jako dominującego akcjonariusza mają Skarb Państwa. Taka struktura własnościowo-kontrolna rodzi uzasadnione pytanie o efektywność funkcji właścicielskich i jakość standardów nadzoru korporacyjnego w tych jednostkach. Ocena skuteczności takich mechanizmów nadzorczych jak polityka kadrowa, polityka wynagradzania kadry kierowniczej, jakość sprawozdawczości finansowej, działanie rad nadzorczych i wielu innych może dać podstawę do formułowania interesujących wniosków na temat powiązań występujących między sferą biznesu i polityką w kontekście ich wpływu na efektywność funkcjonowania korporacji, które ze względu na swoją wielkość i potencjał ekonomiczny powinny stanowić wzorzec standardów ładu korporacyjnego. 

Zainteresowania naukowe

Badania nad nadzorem korporacyjnym są prowadzone w Polsce od połowy lat 90 – tych ubiegłego wieku. W znacznej większości są one skoncentrowane na spółkach publicznych. Popularność tych podmiotów wynika z ich wysokiej transparentności, często narzuconej całą gamą przepisów prawa. Spółki z udziałem jednostek samorządu terytorialnego to zdecydowanie mniej zbadany obszar i można nawet powiedzieć o swoistej luce badawczej.

Ład korporacyjny stanowi priorytet dla rynków finansowych na całym świecie. Od wielu lat podejmowane są próby wzmocnienia ładu korporacyjnego firm notowanych na giełdzie. Efektem takich działań są rozmaite regulacje prawne oraz kodeksy dobrych praktyk. Wzrost zainteresowania nadzorem jest efektem wielu czynników. Na pewno wielką rolę odgrywa tu globalizacja, internacjonalizacja, jak i kryzys finansowy, którego genezy upatrywano również w niedoskonałym nadzorze nad spółkami czy po prostu oportunistycznych zachowaniach menedżerów.

Jednym z najważniejszych elementów wartości nie materialnych każdegoprzedsiębiorstwa jest reputacja. Organizacje są świadome, że sama dbałość o jakość świadczonych usług nie jest obecnie wystarczająca. W przypadku przedsiębiorstw działających w obszarze komunalnym jest jeszcze bezpieczeństwo, zaufanie społeczne, czy realizacja oczekiwań lokalnych społeczności. Nadzór korporacyjny, jako system prawnych i ekonomicznych instytucji służących regulowaniu stosunków i zapewnieniu niezbędnej dla rozwoju przedsiębiorstwa równowagi pomiędzy interesami wszystkich podmiotów zaangażowanych w życie firmy i tych, których jej działanie dotyczy. Taka definicja może stanowić wyjście do dyskusji na temat nadzoru korporacyjnego nad spółkami z udziałem JST.

Spółki komunalne pełnią bardzo istotną rolę realizując na rynkach lokalnych zadania o charakterze użyteczności publicznej. Ponieważ brakuje usystematyzowanej  i pełnej informacji na temat standardów nadzoru korporacyjnego stosowanych w tego rodzaju podmiotach gospodarczych, praca doktorska na ten temat może przyczynić się do wypełnienia tej luki.

Z przepisów prawa wynika, że Jednostki Samorządu Terytorialnego mogą prowadzić gospodarkę komunalną w formie samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.  Mogą przy tym tworzyć lub przystępować wyłącznie do spółek kapitałowych. Jednostki Samorządu Terytorialnego w celu świadczenia usług mogą zawiązywać spółki kapitałowe oraz przystępować do takich podmiotów. Ponieważ spółki kapitałowe są odrębnymi osobami prawnymi, działają we własnym imieniu i na własne ryzyko, a JST nie ponosi odpowiedzialności za ich zobowiązania. Co prawda ustawa dopuszcza zawiązywanie przez samorządy spółek komandytowych i komandytowo akcyjnych jednak tylko w celu realizacji partnerstwa publiczno – prywatnego. Nie są to formy prawne dopuszczalne do realizacji gospodarki komunalnej w samorządach.

W spółkach z udziałem JST obligatoryjnie funkcjonuje rada nadzorcza. W ostatnich latach w obszarze JST można było zaobserwować wiele przekształceń jednostek budżetowych o charakterze komunalnym w spółki prawa handlowego. Głównym celem tego procesu jest funkcjonowanie podmiotów w strukturze JST w oparciu o rachunek ekonomiczny i uzyskanie pozytywnych wyników finansowych przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa komunalnego.

Proces wydzielenia majątku z JST do odrębnego podmiotu gospodarczego o strukturze kapitałowej zakłada zwiększenie efektywności danej jednostki. Tym samym następuje usamodzielnienie się jej i rozdział własności od zarządzania. W takiej sytuacji, w oczywistej konsekwencji powstaje konieczność zdefiniowania standardów nadzoru korporacyjnego.

Przedmiotem rozprawy doktorskiej jest profesjonalizm rad nadzorczych w spółkach z udziałem Jednostek Samorządu Terytorialnego. Szczególna uwaga została poświęcona ocenie poziomu profesjonalnego przygotowania członków rad oraz profesjonalizmu procesów wykonywanego nadzoru, a także przedstawieniu rekomendacji standardów dedykowanych dla omawianego sektora przedsiębiorstw. Zagadnienie to jest ważne z punktu widzenia choćby praktyki gospodarczej, gdyż odpowiednie przygotowanie członków najwyższych władz w spółce to klucz do jej stabilnego i bezpiecznego rozwoju.

Wpływ profesjonalizmu rad nadzorczych na funkcjonowanie spółek był wielokrotnie badany a przedmiotem tych badań były zwykle spółki giełdowe. Korelację pomiędzy efektywności działania rady a jej profesjonalizmem wykazywał Leszek Bohdanowicz w pracy „Profesjonalizm w funkcjonowaniu rad nadzorczych spółek akcyjnych”.

Profesjonalnynadzór jest niezmiernie ważny dla gwarancji właściwego zabezpieczenia potrzeb komunalnych regionu. Trzeba pamiętać, że w tym przypadku maksymalizacja zysku przedsiębiorstwa nie jest jedynym celem działania podmiotu. Profesjonalne przygotowanie do pracy w radzie nadzorczej oznacza przygotowanie do pełnienia nadzoru nad przedsiębiorstwem.

Termin profesjonalizm pochodzi od słowa profesja, czyli zawód. Profesjonalista to ten kto dobrze wykonuje swój zawód. Profesjonalizm w pełnieniu obowiązków, w nadzorze nad przedsiębiorstwem jest wykonywaniem ich w sposób właściwy i wymagający zawodowego, profesjonalnego przygotowania.

Profesjonalizm w naukach o zarządzaniu jest określany jako zjawisko, w wyniku którego wykonywanie określonych zadań powierza się grupie ludzi posiadających określoną wiedzę, umiejętności i cechy osobowe, a równocześnie tworzy warunki, aby mogli oni skutecznie osiągać postawione im cele.

Władze spółki wypełniają swój mandat w imieniu władz samorządowych, działając w ich najlepiej pojętym interesie. Szczególne oczekiwanie wysokich standardów wynika z faktu, że w tym wypadku suwerenem władz samorządowychsą społeczności lokalne. Można pokusić się o stwierdzenie, że władze spółki z udziałem JST odpowiadają przed społeczeństwem podobnie jak ich mocodawcy, choć może mniej bezpośrednio. Tym bardziej można oczekiwać profesjonalizmu od tego rodzaju podmiotów.

Doskonalenie nadzoru korporacyjnego, w tym wypadku, będzie określane mianem profesjonalizacji. Jest to pojęcie pochodne od profesjonalizmu i można zdefiniować je jako proces wcielania w życie zasad profesjonalizmu. Udoskonalanie nadzoru powinno się odbywać na trzech płaszczyznach:

  1. Płaszczyzna systemowa (rodzaj gospodarki, regulacje prawne, system zarządzania, kultura korporacyjna)
  2. Płaszczyzna organów nadzoru (skład, liczebność, funkcje organów, długość kadencji, częstotliwość posiedzeń, system informowania, ilość i rodzaj komitetów, zespołów, praca z audytorem)
  3. Płaszczyzna członków organu (procedury i kryteria wyboru członków rad, ich kwalifikacje, rola przewodniczącego, wynagrodzenie członków, ocena efektywności ich pracy)

Stąd profesjonalizacja nadzoru nad spółkami polega na powierzaniu jego sprawowania osobom, które posiadają wiedzę umiejętności oraz cechy osobowe, pozwalające na skuteczne wykonywanie funkcji nadzorczych i równoczesne doskonalenie praktyk związanych z przewodzeniem organom nadzoru, funkcjonowaniem komitetów rad, systemami zasilania informacyjnego członków rad, sposobami ich wynagradzania, systemami oceny efektywności (skuteczności) rad i ich członków,  pomocą zewnętrznych ekspertów.

Trzeba dodać, że skutecznie funkcjonujące rady są zespołami ludzi o różnych osobowościach i doświadczeniach zawodowych oraz o różnym wykształceniu. Wynika to ze złożoności problemów, z jakimi muszą radzić sobie rady nadzorcze, bowiem realizacja funkcji nadzorczych wymaga rozwiązywania problemów m. in. z zakresu: zarządzania strategicznego, finansów i rachunkowości, prawa gospodarczego, zarządzania zasobami ludzkimi i marketingu. Stąd profesjonalizm w funkcjonowaniu rad nadzorczych należy rozpatrywać kontekście pracy całego organu, a nie tylko pracy poszczególnych jego członków.

Specyficzny charakter spółek kapitałowych z udziałem JST zachęca do analizy socjologicznej strony nadzoru korporacyjnego. W tym wypadku profesjonalizm rad nadzorczych powinien być zbieżny z oczekiwaniem społecznym. Sam system nadzoru przybiera wówczas wizerunek społecznej gwarancji bezpieczeństwa istotnego elementu polityki jednostek samorządu terytorialnego.

Każda spółka kapitałowa powinna mieć sprawny system nadzoru. Oczywiście nie każda musi mieć,z punktu widzenia prawa, radę nadzorczą. Szczególnym rodzajem spółek kapitałowych są te z udziałem Skarbu Państwa lub Samorządów. Regulacje prawne narzucają tu obowiązek powołania rady nadzorczej, która w imieniu właścicieli wykonuje obowiązki nadzoru. Nie tylko z normatywnego punktu widzenia nadzór korporacyjny w spółkach z udziałem JST jest tak ważny. To przede wszystkim bezpieczeństwo komunalne lokalnego społeczeństwa oraz jego realizacja.

Do góry
wersja do druku
Copyright © 2012 Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego
strony internetowe Łódź